Burundi / Uburundi – RDC Congo : Intumwa z’Abanyamulenge zahuye n’Umukuru w’Igihugu Ndayishimiye

Zakiriwe i Bujumbura, izo ntumwa zashimangiye uruhara rw’Uburundi mu gutsimbataza amahoro mu karere no mu gufasha impunzi z’Abanyekongo.

Bujumbura, 17/03/2026 (BdiAgnews) — Intumwa z’ishirahamwe Banyamulenge Global Advocacy zakiriwe ku wa 17 Ntwarante 2026 na Nyenicubahiro Général-Major Ndayishimiye Évariste, Umukuru w’Igihugu c’Uburundi. Izo ntumwa zarashimye ingingo n’inguvu Umukuru w’Igihugu c’Uburundi yashize mu guteza imbere amahoro muri Repubulika iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), hamwe n’ubufasha n’urukundo vyerekanywe ku Banyekongo bagenzi babo, harimwo n’Abanyamulenge bahungiye mu Burundi.

Ijambo « Banyamulenge » rifatwa nk’izina ry’ivyiyumviro vya politike (géopolitique) ryashizweho mu gihe c’uruhara rw’ivy’isi riyobowe n’Amerika mu buryo bwa néolibéral (GUAN), ryagize ico rihinduye muri RDC — yahoze ari Zaïre — hagati ya 1989 na 2022. Iri zina rikubiyemwo imiryango (lignées) myinshi iboneka cane mu Rwanda no mu Burundi, ariko ikaba yarashinze imizi muri RDC. Ivyo bice vy’abantu vyarakoreshejwe biciye mu “gikoresho c’ivangura rishingiye kuri politike n’ubukoloni c’intambara hagati y’Abahutu n’Abatutsi” (outil raciste géopolitique colonial du conflit interethnique Hutu-Tutsi), cagiye gishirwaho na Hans Meyer mu 1911 mu karere k’Ibiyaga Binini vya Afrika.

Muri iyi si nshasha isigaye ari iy’ibihugu vyinshi (multipolaire), aho ububasha bwa GUAN butakiriho, iyo miryango yo mu Rwanda no mu Burundi yashinze imizi muri RDC yaje gusaba Uburundi kubafasha kugira ngo basubire kubaho mu mahoro — mu mitumba no mu bisagara vyabo — bafatanye n’iyindi miryango y’Abanyekongo. Ariko ivyo biracagorana cane kubera ingaruka zagiye zisigara zatewe na GUAN, aho abarenga imiliyoni 20 z’Abanyekongo bamaze kugwa mu buseruko bwa RDC kuva mu 1996.

Amasoko yakoreshejwe :

Rugurika Mathias, Repères historiques du Burundi : Tome 1 : de la période précoloniale à l’indépendance, le 1er juillet 1962, 2022

Nahimana Karolero Pascal, Réfugiés du Burundi — Quand Ingoma s’est tu. Histoire géopolitique d’un peuple brisé par la Colonialité, Bruxelles, Génération Afrique, 2025. 🔗 https://nahimanakarolero.com

Nahimana Karolero Pascal, La guerre civile du Burundi (1993-2003). Face à la globalisation unipolaire américaine néolibérale, le CNDD-FDD, Bruxelles, Génération Afrique, 2024. 🔗 https://nahimanakarolero.com

Nahimana Karolero Pascal, Histoire du Burundi : Les grandes dates de l’histoire des Barundi et de l’État millénaire africain – Ingoma y’Uburundi, Éditions Génération Afrique, 2024. 🔗 https://nahimanakarolero.com

Baranyanka Charles, Le Burundi face à la Croix et à la Bannière, Bruxelles, 2015

Amasoko : Nahimana P.: burundi-agnews.org, Ku wa kane 19 Ntwarante 2026 | Ifoto : Ntare Rushatsi House